Resveratrol is een polyfenol uit de groep van secundaire plantenstoffen. In het algemeen zijn secundaire plantenstoffen plantenhormonen of kleur-, geur-, aroma- of afweerstoffen die het overleven van hun producenten waarborgen. Polyfenolen hebben in studies antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen aangetoond. Resveratrol wordt in onderzoekswerken van David Sinclair ook besproken als een levensduurmolecuul (longevity molecule).
Trans-Resveratrol – bio-beschikbare tweeling
Resveratrol kan in twee structuurvormen (isomeren) voorkomen: Trans-Resveratrol en Cis-Resveratrol. De twee vormen verschillen alleen door een kleine chemische nuance in de moleculaire structuur, die echter aanzienlijke gevolgen heeft. In studies bleek Trans-Resveratrol stabieler en beter bio-beschikbaar te zijn dan Cis-Resveratrol.Dit betekent dat deze vorm door het lichaam efficiënter kan worden opgenomen.
Resveratrol en het Franse Paradox
Fransen staan bekend om hun wijnconsumptie, de vette keuken en tegelijkertijd om hun relatief lage percentage hart- en vaatziekten - ondanks een dieet met een hoger aandeel verzadigde vetzuren. Dit fenomeen wordt in de wetenschap het "Franse Paradox" genoemd. Als mogelijke verklaring bespreken onderzoekers onder andere het hoge polyfenolgehalte van geselecteerde Franse rode wijnen. Vooral Pinot Noir vertoont vanwege zijn kleine druiven en gunstige klimatologische omstandigheden met tot 2,78 mg resveratrol per 100 ml relatief hoge concentraties.
Oxidatieve stress als struikelblok
Dagelijks wordt ons lichaam geconfronteerd met "oxidatieve stress". Dit verwijst naar een onevenwicht tussen de vorming van vrije radicalen en de antioxidatieve beschermingsmechanismen van het lichaam. Vrije radicalen zijn door hun chemische eigenschappen zeer reactief en gaan daarom gemakkelijk bindingen aan met andere moleculen - ongeacht of deze zich al in een chemische verbinding bevinden of niet. Hierdoor kunnen ze cellulaire structuren zoals de celmembraan, eiwitten en zelfs het DNA, het bouwplan van ons lichaam, beschadigen.
Oxidatieradicalen zijn echter niet per se destructief. In normale hoeveelheden helpen ze bij de afweer tegen ziekteverwekkers zoals bacteriën of virussen. In een gezond lichaam heerst er dus een evenwicht tussen de voordelen en mogelijke schadelijke effecten van vrije radicalen.
Als dit evenwicht niet lukt en er te veel zuurstofradicalen in korte tijd ontstaan, beschikt het lichaam over verschillende copingmechanismen. Naast de klassieke reparatiemechanismen van de cel behoren ook de lichaamseigen antioxidatieve beschermingssystemen daartoe. Resveratrol wordt vanwege zijn antioxidatieve eigenschappen in dit verband wetenschappelijk onderzocht.
Het directe antioxidatieve effect – Wat is een Antioxidant?
Een antioxidant is in eerste instantie „anti“ – dus negatief ingesteld tegenover iemand of iets. Tegen wie, dat onthult ons het tweede woorddeel „-oxidans“. Dit staat voor zuurstofradicalen.Ons lichaam beschikt over antioxidanten die deze radicalen kunnen binden en daardoor neutraliseren. Ook resveratrol wordt vanwege zijn antioxidatieve eigenschappen in dit verband wetenschappelijk onderzocht. Daarnaast zijn er de klassieke antioxidanten, waaronder vitamine A, vitamine C en vitamine E evenals bètacaroteen en selen. De markt voor deze vitamines als voedingssupplementen is enorm. Eveneens groot was echter de teleurstelling toen studies bij zeer grote populaties geen duidelijk voordeel van routinematige suppletie met deze vitamines konden aantonen.
Het indirecte antioxidatieve effect
Naast de directe interactie met zuurstofradicalen, is er nog een andere weg naar antioxidatie. Deze loopt via de transcriptiefactor Nrf2, die door resveratrol wordt geactiveerd. Een transcriptiefactor moduleert het "afschrijven" of, zoals de expert zegt, de transcriptie van DNA. Op deze manier beïnvloedt Nrf2 processen die betrokken zijn bij ontstekingsreacties en oxidatieve stress. De transcriptiefactor speelt hierbij een centrale rol in de stimulatie van cellulaire beschermende genen als reactie op deze problemen.
Voorkomen van resveratrol
Het, door de tijd, breed onderzochte molecuul heeft zijn natuurlijke voorkomen in bessen, noten en donkere chocolade. De soms hoogste concentratie zit echter in de schillen van de druiven. Bij de wijnproductie worden de druiven met schil en pitten lange tijd in het wijnvat opgeslagen. Hoe langer het sap tijdens de fermentatie contact heeft met druivenhuid en -pitten, hoe hoger de hoeveelheid resveratrol aan het einde is. Om deze reden is het resveratrolgehalte in wijn aanzienlijk hoger dan in druivensap. Ook de grootte van de druif en daarmee de verhouding tussen het aandeel van de schil en het vruchtvlees speelt een belangrijke rol. Daarnaast wordt het resveratrolgehalte beïnvloed door het klimaat en de omgeving in het teeltgebied: Aangezien planten in een vochtig gebied doorgaans vaker door parasieten en schimmels worden aangetast, is hun resveratrolgehalte hoger. Kortom: Hoe vijandiger de levensomstandigheden van de planten, hoe hoger het resveratrolgehalte.
Resveratrol in wetenschap en onderzoek
In het menselijk lichaam heeft het molecuul verschillende functies en effecten. Zowel door directe als indirecte antioxidatieve effecten versterkt resveratrol het antioxidatieve systeem en ondersteunt het essentiële beschermingsmechanismen.
Naast een beschermende werking voor cardiovasculaire en neurologische aandoeningen zoals Alzheimer is ook een kankervertragend effect beschreven.In klinische studies is een vermindering van de systolische bloeddruk bij hypertensieve patiënten en een verlaging van de bloedsuikerspiegel bij patiënten met diabetes mellitus bevestigd.
Daarnaast hebben in-vitro studies aangetoond dat resveratrol als activator van sirtuinen – die we al hebben leren kennen in het kader van nicotinamide adenine dinucleotide ( NAD) – een levensverlengend effect kan hebben. De lijst van positieve effecten van resveratrol op de gezondheid is nog langer en wordt voortdurend uitgebreid.
Studies rapporteren echter ook over negatieve effecten van de suppletie van het molecuul. Dit ligt aan “Hormesis”. Dit effect is sinds Paracelsus bekend en betekent “De dosis maakt het gif”. Alleen een zeer hoge dosis resveratrol leidt tot deze negatieve effecten.Waar ligt echter de grens? Als veilige dosis werd bijvoorbeeld 450 mg per dag onderzocht bij een persoon van 60 kg. Omgezet naar de resveratrol-rijke Pinot Noir komt dat neer op ongeveer 22 flessen. Dankzij het onderzoek is het wetenschappers al gelukt om het molecuul te isoleren en kunnen we nu de pure vorm consumeren.
Hoe kan ik resveratrol innemen?
Het molecuul is niet water-, maar vetoplosbaar. Het poeder in een glas water te doen en het dan te drinken, is daarom niet zinvol. Een effectievere manier is de gezamenlijke inname met een vette maaltijd, z.B. met yoghurt of een lepel olie. De smaak is daarbij licht zuur, maar niet onaangenaam. Het fijne poeder heeft een gelige glans en de geur van bessen en druiven benadrukt zijn natuurlijke oorsprong.
Bovendien is het aan te raden om Resveratrol vroeg in de ochtend in te nemen, op een lege maag, dus zonder voorafgaande voedselinname.
Waar men op moet letten bij de productie van Resveratrol
Bijzonder rijk aan Resveratrol is de Japanse duizendknoop (Fallopia japonica of Polygonum japonica), die in de Indisch-ayurvedische traditie vanwege zijn gezondheidsbevorderende effecten ook wel bekend staat als "Darakchasava". Een extractie van het molecuul uit de plant is eenvoudig en kosteneffectief. Het is dan ook niet verwonderlijk dat talrijke fabrikanten op dit proces vertrouwen.De goedkope productie heeft echter een prijs, aangezien er bij de verschillende droogtechnieken vaak gezondheidsbedreigende PAK's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) ontstaan, die in het poeder of in de capsules achterblijven. Als onschadelijk alternatief heeft zich een biotechnologische productie uit gisting van gist gevestigd. De meeste enzymen die nodig zijn voor de productie van resveratrol zijn al in de gist aanwezig. Het verkregen resveratrol is hoogwaardig en volledig vrij van genetische modificatie en PAK's.
Opmerking: Het molecuul resveratrol wordt af en toe ten onrechte aangeduid als "Resveratol" of "Reservatrol". In alle gevallen wordt dezelfde stof bedoeld - het bekende polyfenol resveratrol.
